ا يمني- حوادث – خطاي انساني

مقدمه :

 سير تحول علوم انساني از عصر شكار به عصر انقلاب صنعتي هر چند كه به بهره وري روزافزون انسان از منابع خدادادي منتهي شد ولي از بعد ديگر او را با معضلات جديدتري نيز مواجه ساخت زيرا انسانها با روند رو به رشد خود براي تأمين نيازهاي خود شروع به كشف و اختراع وسايل جديد و بكارگيري فنون جديدتري نمودند كه مجموع اين تلاشها به افزايش سريع و روزافزون آنها در ايجاد و سرعت بخشيدن به تغييرات دلخواه انجاميد ولي اين پيشرفتها به همان نسبت اثرات مثبت، به تأثيرات منفي نيز منجر گرديد. زيرا همين تغييرات خود، عوامل پيش بيني نشده‌اي را بدنبال داشتند كه باعث بروز آسيب، صدمه و خسارات مختلف گرديدند.

     يكي از مهمترين پيامدهاي ناخواسته در روند توسعه فني در بروز عدم مطابقت‌ها بين انسان وكار‌و‌ در نتيجه حوادث نمود مي يابد. هر چند كه اينگونه حوادث قدمتي برابر با شروع كار در كره خاكي دارد. ولي تنها از چندين دهه اخير است كه بدنبال معرفي انرژيهاي جديد و بكارگيري تكنولوژيهاي مدرن و در نتيجه گسترش سريع صنايع پيچيده، حوادث شغلي ماهيتي بسيار تهديد آميز بخود گرفته است. امروزه شدت و وسعت پيامدهاي ناشي از اينگونه حوادث از چنان ماهيتي برخوردار شده است كه لحظه اي غفلت مي‌تواند به حادثه‌اي فاجعه بار و غير قابل جبران با ابعادي جهاني منتهي شود. از طرف ديگر گسترش حيطه دارائيهاي مورد تهديد انسان در برابر اينگونه خطرات از اموال منقول به زندگي انسانها، زمان، اعتبار تجاري، محيط زيست و … بر اهميت موضوع افزوده است.

در ساليان اخير اثرات سوء توسعه هاي فني بحدي بحران آفرين شده است كه حتي روند رو به رشد انسان در زمينه فن آوريهاي نوين شديداً زير سوال رفته است بطوريكه امروزه اين سوال بكرات از طرف انديشمندان مطرح مي شود كه: ٌآيا ما قرباني فرايند توسعه نشده ايم. لارنس[1]  در مقاله‌اي تحت عنوان جهاني شدن و بهداشت حرفه‌اي مي گويد:   " طبق گزارش سال 2005  [2]ILO سالانه2/2  ميليون نفربه دليل حوادث وبيماريهاي ناشي از كار جان خود را از دست مي دهند. زيان هاي اقتصادي ناشي از اين حوادث در جهان مجموعا بيش از 4  درصد از"درآمد ناخالص ملي" [3]GNP را به خود اختصاص مي دهد" (1) . هزينه هاي اقتصادي ناشي از حوادث بزرگ صنعتي در ايالات متحد آمريكا سالانه حدود 5 ميليارد دلار برآورد گرديده است. در بريتانيا در سال 1995 اين هزينه ها معادل 6 ميليارد يورو برآورد گرديده است و در سال 1998 درفيليپين حوادث ناشي از كار منجر به از دست رفتن 144600 روز كاري شده است(2 ).

پترسن [4]( در سال 1983) بيان مي كند سالانه 250 ميليون حادثه در جهان رخ مي دهد كه 330000 نفر براثر اين حوادث فوت مي كنند(3). درسال 1382 در ايران جمعا 17090 حادثه شغلي اتفاق افتاده كه منجر به فوت 97 نفر گرديده است(4)

 آناليز حوادث فاجعه بار دهه‌هاي اخير نشانگر دو نکته اساسی زير است:

1. در بسياري از مواقع پيامدهاي بروز حوادث از چنان بعدي برخوردار مي‌شوند كه حتي امكان تصور جبران خسارت وارده به دارائيها وجود ندارد.

2. حوادث ياد شده همواره در اثر تركيبي از عوامل مختلف بوجود مي‌آيند.

پيشگفتار

امروزه رشد سريع تكنولوژي، مدرن سازي و استفاده از انرژي‌هاي نوين حضور فيزيكي انسان را درمحيط‌هاي كاري كم تركرده‌است‌و‌نقش مهمتري به تجهيزات، ماشين آلات و اتوماسيون واگذار شده است. عليرغم كاهش كمي حضور انسان در محيط هاي كاري، متناسب با پيچيدگي سيستمها و افزايش اتوماسيون نقش نيروي انساني‌در‌عمكلرد، قابليت اطمينان و ايمني سيستم‌ها افزايش پيدا كرده است. امروزه منابع انساني با نظارت برعملكرد سيستم‌‌ها،راهبرد وسرپرستي آنها حضوري متفاوت را درمحيطهاي كاري تجربه مي كند، نقشي كه مي تواند حوادثي مثل بوپال، چرنوبيل و تري مايلند را به وجود آورد.

انسان به عنوان طراح‌، برنامه ريز و كاربر سيستم نقش بسيار مهمي در ايمني سيستم دارد. رفتار يك كاربر با يك سيستم پيچيده ، پتانسيل بروز خطا ها واشتباهاتي را دارد كه مي‌تواند عملكرد آن را تحت تاثير قرار دهد.

در اين گزارش تلاش مي گردد تا منابع انساني با ديدگاهي كه انسان در قابليت اطمينان سيستم دارد بررسي گردد. در بخش اول گزارش با بررسي آمار وحوادث صنعتي جايگاه انسان در محيط‌هاي صنعتي تبيين گرديده و تئوريهاي مختلف مربوط به بروز حوادث صنعتي به اجمال توضيح داده مي شود. دربخش دوم تعاريف و مفاهيم كاربردي در گزارش تشريح شده و در بخش سوم نگاهي كلي تر به مفهوم خطاهاي انساني و فاكتورهاي انساني، معرفي روش‌هاي شناسايي خطاي انساني و مقايسه روشها خواهيم داشت. بخش چهارم گزارش به معرفي تفضيلي روشهاي شناسايي‌خطاي انساني و بيان نقاط ضعف‌‌وقوت روشهاي ياد شده اختصاص دارد و در بخش پاياني گزارش مطالعات انجام شده مرتبط با خطاي هاي انساني در جهان وايران ارائه مي‌گردد

سلامتي و خطر استفاده از تلفن همراه :
امروزه عده زيادي از محققان در حال بررسي و مطالعه روي اثرات تشعشعي امواج ناشي از اين وسيله مي باشند،كه برخي بر خطرناك بودن آن اعتقاد دارند و برخي خطر زيادي را به آن نسبت نداده اند. امواج ساطع شده از تلفن همراه از نوع امواج با فركانس 3 تا300 مي باشد،كه داراي خصوصيات خاص خود است. طبق تحقيقاتي كه در اين زمينه به عمل آمده است،ثابت شده در صورتي كه بيش از 20 دقيقه با تلفن همراه صحبت شود،دماي مغز 2 درجه افزايش مي يابد و استفاده طولاني مدت از اين ابزار باعث توسعه نقاط كوري در مغز شده كه آن را به سوي بيماريهايي از جمله آلزايمر يا سرطان مغز سوق مي دهد.
سر درد ،فراموشي،لكه هاي پوستي،گوش درد،سقط جنين،كاتاراكت،افسردگي و رشد تومورهاي مغزي به ويژه در كودكان از عوارضي است كه به اين وسيله نسبت داده شده است.تحقيقات همچنين نشان داده كه جذب اين امواج در كودكان 3/3 برابر بيشتر از بزرگسالان مي باشد،كه نشان دهنده خطرات ايجاد شده از سوي اين وسيله در انسان است.
اشخاصي كه بيش از يك ساعت در روز از تلفن همراه استفاده مي كنند چهار برابر بيشتر از افرادي كه كمتر از 10 دقيقه از تلفن همراه استفاده مي كنند دچار خستگي و سر درد مي شوند .دانشمندان معتقدند كه استفاده از تلفن همراه در اتومبيل خطرات زيادي دارد ،همچنين آنان كشف كرده اند كه استفاده از تلفن همراه مي تواند سبب افزايش فشار خون شود.

کاتاراکت به تيره و تار شدن عدسي هاي چشم که بطور طبيعي شفاف هستند، گفته مي شو.د. در چشم هاي سالم پرتوهاي نور از خلال عدسي ها عبور نموده و بر روي شبکيه چشم متمرکز مي گردند. بدين طريق تصوير واضحي از اشياء ايجاد مي گردد. تار شدن عدسي هاي چشم و مشکل شدن عبور نور از آنها زمينه ساز بيماري کاتاراکت و انحراف بينايي است.

اگر فرصت داشتم دوباره كودكم را بزرگ كنم :
 اگر فرصت داشتم دوباره كودكم را بزرگ كنم
 به جاي آنكه انگشت اشاره ام را به طرف او بگيريم
در كنارش انگشت هايم را در رنگ فرو مي بردم و برايش نقاشي مي كردم.
اگر فرصت داشتم دوباره كودكم را بزرگ كنم
به جاي غلط گيري ،به فكر ايجاد ارتباط بيشتر مي بودم
بيشتر از آن كه به ساعتم نگاه كنم به او نگاه مي كردم
سعي مي كردم درباره اش كمتر بدانم، اما بيشتر به او توجه كنم

و بيشتر از آنچه عشق به قدرت را يادش بدهم قدرت عشق را يادش مي دادم
به جاي اصول راه رفتن،اصول پرواز كردن و دويدن را با او تمرين مي كردم
از جدي بازي كردن دست بر مي داشتم و بازي را جدي مي گرفتم
در مزارع بيشتري مي دويدم و به ستارگان بيشتري خيره مي شدم
بيشتر در آغوشش مي گرفتم و كمتر او را به زور مي كشيدم
كمتر سخت مي گرفتم و بيشتر تاييدش مي كردم
اول احترام به خود را در او مي ساختم و بعد خانه و كاشانه را

تأثير دكل‌هاي فشار قوي برق بر سلامت انسان‌ها

وقتي اسم دكل فشار قوي برق به ميان مي‌آيد نخستين چيزي كه به ذهنم مي‌رسد صداي ويز ويز قدرتمند كابل‌هاي دكل‌هاي برق فشار قوي در حد فاصل تربت‌حيدريه تا قائن است كه براي چند دقيقه به هنگام توقف در كنار جاده متوجه آن شديم.

صدايي كه بي‌شباهت به صداي غرش رعد و برق آسماني نبود. بار ديگري كه اين دكل‌ها توجه مرا به‌خود جلب كرد دكل‌هايي بودند كه از منطقه‌اي مسكوني در منطقه آب و برق مشهد و بر فراز ساختمان‌هايي قديمي و يا در حال ساخت در ارتفاعات اين منطقه مي‌گذشتند. همچنين هر گاه از روي تپه‌هاي دانشگاه آزاد اسلامي واحد علوم و تحقيقات به تهران نگاه مي‌كنم شبكه‌اي از دكل‌هاي مذكور قابل رويت است كه از درون شهر و مخصوصا مناطق شمالي مانند شهرك مخابرات، سعادت آباد و شهرك‌پاسارگاد گذشته‌اند و انرژي مورد نياز مردم و صنايع را تامين مي‌كنند. اما آخرين بار كه اين دكل‌ها توجه مرا به‌خود جلب كرد در كرج بود. در بخشي از منطقه محمد آباد كرج سلسله‌اي از اين دكل‌ها از روي ساختمان‌هاي مسكوني عبور كرده و حتي يكي از اين دكل‌ها در محوطه حياط يك ساختمان قرار گرفته است و دور تا دور آن ساختمان‌هايي 2 يا 3 طبقه ساخته شده است. هميشه اين سؤال در ذهن من بوده كه آيا اين دكل‌ها براي سلامت انسان‌ها ضرر ندارد؟ به عبارت بهتر دكل‌هاي فشار قوي برق در كنار محل زندگي انسان‌ها چه خطراتي را مي‌تواند به‌دنبال داشته باشد؟ تلاش‌هاي مراكز بهداشتي براي بررسي خطرات احتمالي براي كساني كه در حوالي اين دكل‌هاي برق زندگي مي‌كنند و شناسايي اين خطرات وعوارض آن همچنان ادامه دارد.

برگرفته از همشهري آنلاين
ادامه مطلب

تاثیر میدان‌های الکترو مغناطیسی بر انسان

اشاره: امروزه مصرف انرژی حاصل از صنعت برق علی رغم مزایای فراوانی که در زندگی مردم و چرخه صنعتی و اقتصادی کشور دارد دارای اثرات مخربی هم بر روی سلامتی و ایمنی انسان است. ما در زندگی روزمره، محیط کار، خانه و مدرسه در معرض میدان‌های الکتریکی و مغاناطیسی هستیم. میدان‌های مغناطیسی و الکتریکی که به وسیله خطوط نیرو، سیم‌ها و تجهیزات الکتریکی تولید می‌شود و در اطراف هر وسیله وجود دارند. این میدان‌های الکترومغناطیسی که از وسایل برقی مثل کامپیوتر شخصی، فر برقی، تلویزیون، یخچال و نیز خطوط انتقال نیروی برق با ولتاژ زیاد حاصل شده، بر روی سیستم‌های عصبی و رشد و تکامل و ترمیم سلول‌ها اختلالاتی ایجاد می‌کند و موجب پیدایش امراض ناشناخته مانند انواع سرطان‌ها، تومورهای مغزی و ناباروری در انسان می‌شود. همچنین افرادی که مدت طولانی در معرض چنین میدان‌هایی قرار گیرند بیشتر آسیب می‌بینند. برای در امان ماندن از مضرات الکترومغناطیس‌ها بر انسان در این مقاله سعی می‌کنیم به صورت علمی و منطقی به این موضوع بپردازیم

برگرفته از: هفته نامه پیام ساختمان و تاسیسات- 15 تیرماه 1388- سال پنجم- شماره 66 مسلسل- شماره 13 دو هفته نامه- صفحه
ادامه مطلب

رويكرد تلفيقي سيستم مديريت يكپارچه HSE و پدافند غيرعامل (HSSED-MS)

بررسي واكنش‌هاي بين‌المللي در برابر تهديدهاي جديد امنيتي، در پي وقايع اخير جهان به ويژه حملات تروريستي 11 سپتامبر 2001 مورد توجه بيشتر دولت‌ها از جمله دولت ايالات متحده آمريكا و صنايع خصوصي وابسته‌اش قرار گرفت. بنابراين بسياري از محققان و كارشناسان به فكر استفاده از شيوه‌هاي نوين در مبارزه با اينگونه حملات و حفاظت از دارايي‌ها در هنگام بروز حوادث و سوانح انسان‌ساز مانند جنگ و حملات تروريستي افتادند. رويكرد تلفيقي سيستم مديريت يكپارچه امنيتي،‌  زيست‌محيطي، سلامت و ايمني و پدافند غيرعامل از جمله اين روش‌ها مي‌باشد، كه قابليت ارزيابي موثرتر و كاهش ريسك‌هاي سازماني را با هزينه‌هاي پايين‌تر از طريق حذف فعاليت‌هاي موازي در شرايط بحراني فراهم مي‌نمايد. لذا در جهت فراهم آوردن منافع تجاري براي سازمان‌ها، رويكرد يكپارچه ارزش‌هاي شناخته شده عملكرد HSE،‌ مديريت بحران و پدافند غيرعامل را ارتقا داده و كمك مي‌كند تا حفاظت از منابع مورد نياز جهت ارتقاء امنيتي سازمان‌ها با دستورالعمل‌ها و برنامه‌هاي همه جانبه پايداري و استمرار يابد. موفقيت پياده‌سازي استانداردهاي بين‌المللي در سطح دنيا (مانند ايزو 9000 و ايزو 14000) براي سازمان‌هايي كه خود را با اين استانداردها تطبيق داده‌اند،‌ و تمايل فزاينده در بين رهبران آن‌ها براي يكپارچه كردن وظايف حياتي به اين تلفيق كمك كرده است. مشاهدات كلي به عمل آمده از وضعيت رويكردي سازمان‌هاي كشور نشان مي‌دهد كه مسايل و موانع سازماني كه مي‌تواند تلاش‌هاي دفاعي و واكنش به تروريسم را محدود نمايند،‌ عبارتند از:

برگرفته از ماهنامه نگاره، تير88، شماره3، صفحات 21-16.

ادامه مطلب